Wat past nog in de generatiekloof?

Yvonne Van Sark


‘Lekker hè, zo’n kloof waar je van alles in kunt flikkeren’, schreef Loesje ooit over de generatiekloof. Normen & waarden; social media; mores op de werkvloer; als we bij de jongste generaties ander gedrag ontwaren, gooien we het al gauw op de generatiekloof. Onderzoeken laten echter zien dat de generatieverschillen juist kleiner worden en dat daar een andere kloof voor in de plaats is gekomen.

Halverwege de 20ste eeuw ontstond de jongerencultuur als tegenbeweging. Met lange haren en korte rokjes zetten zij zich af tegen hun ouders en de generaties vóór hen. Opzien baren, shockeren; het was onderdeel van hun identiteitsvorming. En vooruit, het kwam ook door de toenemende welvaart dat jongeren hippe outfits konden aanschaffen én de tijd hadden om onrust te stoken. Al deze nozems, punks, hippies en middle of the road-jongeren werden ouder en kregen ook weer kinderen. En daar ergens, eind vorige eeuw, veranderde er iets in de omgang tussen generaties. Jongeren van nu lijken zich minder af te zetten tegen de idealen van hun ouders. De Duitse krant Die Zeit werd onlangs 70 en keek ter ere van dat jubileum niet achter-, maar vooruit: In welke wereld willen Duitsers leven? Welke waarden, welk gedachtegoed willen ze overdragen op volgende generaties? Dergelijke vragen legde Die Zeit voor aan 3.000 Duitsers van alle leeftijden.

‘Waar zijn de jongeren?’, vroegen de onderzoekers zich af toen ze de data analyseerden. Het leek wel of jongeren als groep verdwenen waren uit de antwoorden: ‘Generation Gibtsnicht’. Of het nu gaat om seks, drugs, rock & roll, family time of werkomstandigheden; de Duitse tieners en twintigers onderscheiden zich in hun antwoorden vrijwel nergens ten opzichte van oudere generaties. Slechts 9% van de 14- tot 17-jarigen vindt het bijvoorbeeld belangrijk af en toe de werkelijkheid te verruilen voor een roes en 80% waardeert gemeenschappelijke maaltijden. Het enige waarop zij anders scoren, is hun lagere interesse in politieke en culturele ontwikkelingen. Ook van diverse claims over de flexibele, veeleisende Generatie Y op de werkvloer, laat deze studie weinig heel. 58% van de 18- tot 35-jarigen vindt bijvoorbeeld dat alle mensen in de toekomst vaste werktijden moeten hebben; ook daarin lopen ze in het gareel met oudere respondenten. Is de situatie in ons polderlandje nou anders? Nee, ook bij ons zetten jongeren zich steeds minder af. Onze klanten verwonderen zich vaak dat jongeren helemaal niet zo anders zijn. Babyboomerblad HP/De Tijd repte onlangs zelfs over ‘heimwee naar de kloof’.

Generatie Apart
Waar de generatiekloof krimpt, belichten nieuwe onderzoeken echter een andere kloof: een tweedeling onder de Nederlandse jeugd, tussen kinderen van hoog- en laagopgeleide ouders. De Inspectie van het Onderwijs liet in het laatste Onderwijsverslag zien dat de verschillen in kansen tussen kinderen met hoger en lager opgeleide ouders toenemen. Door verschil in de kwaliteit van scholen, door docenten die (onbewust) lagere verwachtingen hebben van sommige kinderen, maar ook door veranderd gedrag van ouders: niet elke ouder kan Squla en huiswerkbegeleiding inhuren. Een heftige uitkomst, die werd versterkt door het feit dat het aantal studenten in het hoger onderwijs met lager opgeleide ouders dit schooljaar is gedaald. Natuurlijk is dit niet alleen een onderwijs-, maar ook een marketingverhaal. De Groene Amsterdammer schreef onlangs over Generatie Apart: lager en hoger opgeleide kinderen wonen in andere buurten, gaan naar andere scholen en andere sportclubs en dragen andere merken.

Van een generatiekloof naar een opleidingskloof, wat betekent deze verschuiving? Het Duitse onderzoek concludeerde dat mensen met een hogere opleiding, een hoger inkomen en een diverse vriendenkring hun leven meer gestalte kunnen geven conform hun idealen. Los van de vraag of ze jong of oud zijn. Een jongen of meisje met een lagere opleiding, een lager inkomen en een minder diverse vriendenkring heeft kortom minder mogelijkheden om dat droomhuis of die eigen onderneming te realiseren dan een leeftijdgenoot met een beter diploma, hoger inkomen en rijker sociaal netwerk. Logisch, kun je denken, maar ook ontwrichtend. De Zeit-redactie sprak over een jeugd die gespleten is, ‘in werelden die zo weinig gemeen hebben, dat jongeren niet meer sterk genoeg verbonden zijn om in een gemeenschappelijk doel te geloven.’ Jongeren missen de verbondenheid en motivatie om samen te willen en kunnen rebelleren tegen volwassenen. Als je daar beter over nadenkt zou je zowaar heimwee krijgen naar de generatiekloof.

Dit artikel verscheen eerder in de Marketing Tribune van 31 mei 2016.

Disclaimer Back to top

Youngworks.nl maakt gebruik van cookies:

Bevestig alstublieft, als u onze tracking cookies accepteert. U kunt ook de tracking weigeren, zodat u onze website kunt blijven bezoeken zonder dat er gegevens naar externe services worden verzonden.