Klakkeloos?

Yvonne Van Sark


Volgens nieuw onderzoek van het CBS zijn Nederlanders bijzonder internetvaardig. We scoren met Denemarken en Zweden in de Europese Top 3. Maar volgens experts groeit de kloof tussen mensen die internet slim gebruiken en mensen die ‘maar wat doen’. En hoe is dat bij jongeren?
Trendwise Nahlae computer
Het CBS onderzocht zes internetvaardigheden bij Nederlanders van 16 t/m 75 jaar (zie hier). Dan ging het om:
• een zoekmachine gebruiken om informatie te vinden
• een e-mail sturen met bijgevoegde documenten (attachments)
• berichten achterlaten op chatrooms, nieuwsgroepen of discussiefora
• internet gebruiken om te telefoneren (bijvoorbeeld via Skype)
• mappen delen om muziek of films uit te wisselen
• een webpagina ontwerpen.
Het onderzoek werd in 2010 ook uitgevoerd en de scores voor Nederland zijn met name verbeterd omdat ouderen meer zijn gaan internetten.
Digitaal vaardig of digitaal geletterd?
Interessanter dan digitale vaardigheden is de vraag hoe mensen internet inzetten en in hoeverre ze de gevolgen daarvan kunnen overzien. KNAW signaleerde begin vorig jaar dat er veel meer aandacht moet komen voor digitale geletterdheid. Onder digitale geletterdheid verstaat KNAW het vermogen digitale informatie en communicatie verstandig te gebruiken en de gevolgen daarvan kritisch te beoordelen, zaken die een informatiemaatschappij tot de basisvaardigheden behoren, aldus KNAW en die in het onderwijs nu te weinig aandacht krijgen. Dit pleidooi van de KNAW sluit aan bij opmerkingen van communicatiewetenschapper Van Deursen van de Universiteit Twente in de Volkskrant. Hij stelde vorige week dat het niet zo goed gesteld is met het kritisch vermogen van veel jongeren. Van Deursen: ‘De iets oudere gebruikers hebben tijdens hun opvoeding nog meegekregen niet alles zomaar voor waar aan te nemen, maar bij de jongere gebruikers zie je geregeld dat ze de gevonden informatie klakkeloos aannemen. Bij mijn onderzoek zagen we dat ze vaak niet eens verder kijken dan het eerste resultaat.’ Klakkeloos. Ik moet denken aan de term Knip- en Plakgeneratie waarmee jongeren een paar jaar terug wel werden getypeerd. Waarmee zowel werd gedoeld op hun veel lossere omgang met subculturen als op de vaardigheid in no time een heel aardig werkstuk in elkaar te fabriceren dankzij internet met de knip- en plakfunctie. Dat laatste vraagt misschien enige zoekkunst, maar veel slimmer en wijzer word je er verder niet van.
Aan het denken zetten
Digitaal vaardig, digitaal geletterd; beide elementen lijken me belangrijk. Immers, wat heb je aan het gebruik van zoekmachines als je die informatie vervolgens niet op waarde kan beoordelen? Maar digitale geletterdheid raakt natuurlijk aan algemene vorming in veel bredere zin. Aan kritisch en helder leren denken, aan hoofd- van bijzaken kunnen scheiden, aan het kunnen plaatsen van informatie in een bredere context. Aan veel zaken kortom die je niet per se in een digitale context hoeft te leren.
Zet leerlingen weer aan het denken’, schreef Johannes Visser vorige week in de Correspondent. Daar sluit ik me volledig bij aan!

Disclaimer Back to top