Is de online ‘ik’ een betere versie van wie je wilt zijn?

Marijke Bleijswijk


Hoe kijken jongeren naar de wereld waarin we leven? Ons Trendteam-lid Marijke Bleijswijk ging op onderzoek uit. Ze begon haar zoektocht bij een groep met een sterke of verrassende visie: jonge kunstenaars. In deze eerste editie: wat voor invloed hebben digitale technologieën op onze omgeving?

Generatie Z komt eraan, dit is de eerste generatie die echt geen wereld zonder internet kent. Digitale hulpmiddelen maken het leven voor hen op veel manieren makkelijker, maar de verstrengeling van analoge en digitale technieken maken het ook lastig om grip te krijgen op de wereld om hen heen. Wat is “echt” in een wereld waarin online en offline in elkaar overlopen? 5 kunstenaars geven ieder hun visie op dit onderwerp.

Fatma Kizi – I am under construction
Deze collectie gaat over de aanpasbaarheid van mensen. Onze ‘ik’ wordt gevormd door invloeden vanuit de omgeving en daarmee dus ook door de digitale omgeving. Volgens Fatma kennen mensen in hun digitale identiteit geen grenzen in het vervormen van hun lichaam. Dit laat ze zien door de vervormingen in haar collectie.

Anna de Vogel – Last time updated
Anna vraagt zich af hoe de mens straks omgaat met het verschil tussen fysieke schoonheid en online schoonheid. In haar rauwe onbewerkte fotoserie neemt ze Kim Kardashian, hét online icoon van nu, als uitgangspunt. Het online bestaan van Kim Kardashian heeft veel invloed op het huidige schoonheidsideaal van vrouwen en meisjes.

Martha Kamminga – I want to return to the real world
Martha is gefascineerd door de manier waarop mensen hun eigen waarheden interpreteren en zodoende hun eigen realiteit kunnen maken. In haar fotoserie zet ze manieren waarop je met realiteit om kan gaan uiteen. Het vervormen van de realiteit wordt op social media continu gedaan en hierdoor wordt de grip op de realiteit nog ingewikkelder.

Davy de Lepper – Future people
“In a few years the physical world will blend with the virtual world. What will this look like? Will the avatars become people with their own mind?” Davy schetst een toekomstbeeld waarin Avatars individuen vertegenwoordigen in de realiteit én de virtuele wereld. Op deze manier is de mens bevrijd van een fysiek lichaam en van tijd.

Nikki Duijst – As we seek our face
Nikki ergert zich aan de manier waarop mensen zich online profileren. “Online hebben we het gevoel dat we automatisch worden gedwongen om de beste kant van onszelf te laten zien.” In de collectie zijn haar selfies op subtiele wijze verwerkt. Dit weerspiegelt meteen de maakbaarheid van de online wereld.

Online is een wirwar van fictie en realiteit

Door de toenemende verstrengeling van online en offline aandachtig te observeren zoeken deze jonge kunstenaars naar een nieuwe invulling van het begrip realiteit. Waar jongeren in de ‘echte’ (offline) wereld hun intuïtie kunnen gebruiken om deze afweging te maken, is dit in de online wereld een stuk lastiger.

Dagelijks worden jongeren gebombardeerd met geretoucheerde foto’s, onrealistische video’s en opgeleukte verhalen. Wanneer je zoals Generatie Z opgroeit in een sterk geïntegreerde online en offline omgeving, is het lastig om grip te krijgen op wat ‘echt’ is. Online is een wirwar van fictie en realiteit. Continu onderscheid maken tussen dat wat nep of echt is, is bijna onmogelijk.

Online worden identiteiten handmatig samengesteld en vervormd, er zijn weinig grenzen en regels. Vaak is de online ‘ik’ de betere, interessantere en knappere versie van de offline ‘ik’. Het is een projectie van wie je wil zijn, niet enkel een representatie van wie je bent. In de online wereld kunnen jongeren luchtkastelen bouwen, op roze wolken zitten en leven in een bubbel. Jongeren vertalen onrealistische aspecten uit de online wereld ook steeds vaker naar offline. Denk bijvoorbeeld aan de verkoop van Unicorn-tears (gin van unicorn tranen), aan de opkomst van Pixeled hair en op de Yami Ichi, een internetmarkt, worden volop onderdelen van het internet uit de lucht getrokken en tastbaar gemaakt.

De maakbaarheid binnen het digitale domein is voor sommige jongeren een bevestiging van hun geloof in de maakbaarheid van hun eigen leven. Maar, wanneer je vervolgens geconfronteerd wordt met het ‘echte’ (offline) leven, waarin je je ogen minder makkelijk kan sluiten voor fouten, onzekerheid en andere confrontaties, kan dit pijnlijk zijn. Onder jongeren lijkt de onvrede over het pijnlijke contrast tussen de digitale droomwereld en de tastbare werkelijkheid te groeien. Een deel van de jongeren zet zich daarom af tegen de groeiende dominantie van een digitale droomwereld: zij besluiten hun digitale ‘ik’ vaarwel te zeggen. Online influencer Essena O’Neill veranderde haar Instagram accountnaam bijvoorbeeld in “Social Media Is Not Real Life”. Ze vertelt haar volgers dat ze de afgelopen jaren het gevoel heeft meer te hebben geleefd via YouTube, Instagram en Tumblr dan in haar offline leven. Het lijkt alsof Essena het vuur heeft aangewakkerd, want meerdere bloggers volgden haar voorbeeld.

De scheidslijn tussen ‘nep’ en ‘echt’ zal met de groeiende dominantie van digitale technologieën vaag blijven en misschien nog vager worden. De jonge kunstenaars laten zien dat dit vragen oproept voor jongeren midden in het proces van identiteitsontwikkeling. Wat de kunstenaars echter ook laten zien is dat groeiende bewustwording rondom dit thema, waar zij zelf met hun werk aan bijdragen, jongeren kan helpen om zelf te bepalen wat ze als echt of nep ervaren en daarmee het begrip realiteit een bruikbare, moderne, invulling te geven.

Disclaimer Back to top