Te laat komen als een baas

Update

Nieuwe media in het gezin: invloed en beleving

Stiekem Whatsappen onder tafel tijdens het eten, urenlang boven zitten internetten, ‘gezellig’ op de bank met de laptop op schoot en de smartphone in de hand: in de meeste gezinnen met pubers is een van deze situaties vast wel eens voorgekomen. De aanwezigheid van nieuwe media in het gezin is tegenwoordig niet meer weg te denken, maar kan nog wel eens de oorzaak zijn van botsingen tussen ouder en kind. Is er sprake van een kloof in kennis, vaardigheden en beleving? En hoe ervaren zowel jongeren als hun ouders de aanwezigheid van nieuwe media in het gezin?

YoungWorks

Nieuwe media zijn inmiddels geïntegreerd in het dagelijkse leven van jongeren. Ook de ouders van deze jongeren, die niet met deze nieuwe media zijn opgegroeid, krijgen er steeds vaker mee te maken. Om deze reden is het niet gek dat generaties soms botsen qua beleving op dit gebied. In het kader van haar masterscriptie voor de opleiding Communicatiewetenschap aan de UvA deed Marnienke van der Maal onderzoek naar de invloed van nieuwe media in gezinnen met jongeren tussen de 13 en 20 jaar. Hiervoor interviewde ze zes gezinnen en sprak met zowel jongeren als hun ouders over het gebruik van nieuwe media: internet, smartphones en sociale netwerksites.

De aanwezigheid van nieuwe media in het gezin wordt door jongeren positiever ervaren dan door ouders. Sommige ouders geven aan dat de tijd die ze samen doorbrengen met hun kinderen is afgenomen door de aanwezigheid van nieuwe media. ‘Ze gaan gelijk na het eten naar boven’, ‘zitten ze weer met die smartphone in hun hand’ en ‘ze gaan helemaal op in hun eigen, digitale wereld’ zijn veelgehoorde uitspraken van ouders die het thuis minder gezellig vinden. Ze wijten het aan de aanwezigheid van nieuwe media, waar hun kinderen 24/7 toegang tot hebben, maar is dat wel terecht? Gaandeweg komen ouders tijdens de interviews tot de conclusie dat het niet per sé aan nieuwe media ligt, maar ‘gewoon aan de puberteit’. “Wij wilden vroeger toch ook niet bij onze saaie ouders zitten, maar lekker boven met een boek, muziek of vrienden? Dan is het helemaal niet gek natuurlijk dat zij daar ook zo over denken,” aldus een moeder. Nieuwe media zijn eigenlijk niet direct de veroorzakers van de ongezelligheid die ouders ervaren, maar worden wel vaak zo ervaren. Wellicht komt dat door de ‘nieuwigheid’ van nieuwe media (voornamelijk smartphones, sociale netwerksites), waar niet alle ouders bekend mee zijn.

Vader: “Het is toch anders, die digitale media steeds om hen heen. Er bestaat op deze leeftijd [16-17 jaar] niet meer zoiets als Lego.”

Over het internet (via de ‘traditionele’ computer) zijn de meeste ouders positief, aangezien zij er ook veel gebruik van maken en er niet om heen kunnen. De mobiele telefoon vervult vooral een praktische rol in de communicatie tussen ouder en kind en geeft veel ouders een gevoel van veiligheid. Voor jongeren is hun mobieltje, naast face-to-face communicatie, de gemakkelijkste manier om in contact te staan met hun ouders. Sociale netwerksites zijn geen medium waarop ouders en hun kinderen elkaar treffen. Jongeren vinden dit meer iets voor hun vrienden, iets wat ouders ook vaak onderstrepen.

Moeder: “We zijn wel vrienden op Facebook, maar niet in die zin. Je bent moeder en dat zijn onze kinderen. Ik zie dat niet als vriend, maar we zijn wel vriendschappelijk. We hebben gewoon gelijkwaardig respect, maar het is niet een vriend, het is een kind.”

Jongen, 16 jaar: “Social networks bij volwassen mensen vind ik zoiets…tja. Je moet gewoon met je tijd meegaan als je ouder bent, maar bij mijn ouders… het is niet echt hun ding.”

Om wat dieper in te gaan op de achterliggende factoren met betrekking tot de beleving van nieuwe media, is aandacht besteed aan de vermeende kloof o.b.v. kennis, vaardigheden en visie tussen jongeren en volwassenen. Deze kloof is al vaak breed uitgemeten in de media en verschillende onderzoeken. Toch lijkt de kloof wel mee te vallen, onder meer doordat onderlinge familiebanden steeds vaker op vriendschap lijken, gelijkwaardiger worden en minder hiërarchisch zijn. Tegelijkertijd doemt een zogenoemde technologische generatiekloof op, waarbij jongeren steeds sneller nieuwe technologieën onder de knie krijgen en het voor oudere generaties steeds lastiger is om bij te blijven. Deze kloof heeft volgens onderzoekers invloed op de onderlinge familiebanden. Onder meer door reversed socialization zijn de rollen tussen ouders en hun kinderen wat betreft communicatie in de huidige nieuwe media-maatschappij omgedraaid. Jongeren zijn binnen het gezin ineens ‘experts’ in het omgaan met nieuwe media en leggen hun ouders uit hoe ze hiermee om moeten gaan. Dit kan aan de ene kant zorgen voor meer toenadering vanwege een gedeelde interesse, maar ook voor meer spanningen tussen ouder en kind vanwege een verschil in kennis, vaardigheden en visie op het gebied van nieuwe media.

Uit de resultaten blijkt dat er inderdaad in bepaalde mate een kloof bestaat tussen ouders en kinderen wat betreft de kennis en vaardigheden op het gebied van nieuwe media. Zowel jongeren als hun ouders geven aan dat ze merken dat er verschil zit in kennis, vaardigheden en beleving.

Vader: “De snelheid, waarmee ze dingen doen, daar merk ik aan dat ze een andere generatie zijn. Ik weet er ook veel van, maar zo snel zij over het toetsenbord gaan, en per tabblad weten waar naar toe gaan, dat kan ik niet.”

Jongen (17 jaar): “Wij weten niet meer hoe het daar voor was, en zij kunnen niet echt begrijpen hoe het nu is.”

Deze kloof wordt verkleind wanneer jongeren hun ouders deze kennis en vaardigheden aanleren. Hierdoor ontstaat tegelijkertijd een gedeelde interesse en wordt de kloof een stuk minder negatief beleefd. Zoals dit citaat van een jongen illustreert:

“Ik ging mijn moeder vandaag iCloud proberen uit te leggen. Zegt ze „moet ik dan naar icloud ofzo. Dan zeg ik „nee, dat is er gewoon, je hebt het gewoon altijd. Dat was bijna niet te doen. Maar dat vind ik wel grappig dan en zij moet dan ook lachen om zichzelf.”

Jongeren zijn meer dan bereid om hun ouders een helpende hand te bieden in het onoverzichtelijke bos van nieuwe technologieën. Dat zorgt voor een gedeelde interesse, waardoor onderlinge familiebanden sterker en positiever ervaren worden. Hoewel er altijd botsingen zullen blijven over het gebruik van de smartphone tijdens het eten of het urenlang bezet houden van de computer, gedijen zowel ouders als hun kinderen prima in een gezin vol met nieuwe media. Veel jongeren, en ook hun ouders, benadrukken dat alledaagse dingen en goede gesprekken nog steeds face-to-face besproken worden aan de keukentafel, tijdens hét gezellige familiemomentje van de dag. “Dan gaan alle telefoons even weg en is het meestal gewoon gezellig tijdens het eten.” (meisje, 16 jaar).

Reacties

Klik hier om een reactie achter te laten
Delen via social of mail.