Your birthday month is..

Update

Help! Mijn klas is gestresst

Stress op school: besmettelijk, problematisch en aan te pakken

“Fleur van 12 weet hoe het is om overspannen te zijn, toen ze in groep 7 zat ging het mis”, zo klonk het gister in vele woonkamers in Nederland tijdens het NOS ochtendnieuws. “Ik wou altijd alles af hebben, goed voor alles leren, altijd helemaal aan het stressen enzo. En op een gegeven moment komt alles uit je en dan kun je alleen nog maar huilen en denk je dat iedereen tegen je is. (…) Ik at niet, sliep niet en school werd me echt te veel”. Twaalf jaar oud. Zelfs ik schrik ervan, terwijl dit toch iets is wat ik, vanuit ons werk bij Youngworks, vaker dan eens tegenkom op basis- en middelbare scholen. ‘Wist ik eigenlijk op mijn twaalfde wel wat stress was?’, vraag ik me hardop af.

 

Het is een groeiend probleem in het onderwijs in Nederland. Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer deed hier onderzoek naar, en ontdekte dat veel tieners een te hoge werkdruk ervaren (Als Je Het Ons Vraagt, Kinderombudsman, 2016). Het probleem werd eerder al gesignaleerd in 2014 in een groot onderzoek naar stress onder 2400 Nederlandse jongeren door jongerenkrant 7Days in samenwerking met EenVandaag. Meer dan de helft (6 op de10) jongeren geeft hierin aan één of zelfs meerdere keren per week stress te hebben over school- of studiezaken (EenVandaag, 2014). Recent deden we vanuit Youngworks ook onderzoek naar stress bij jongeren van 12 tot 15 jaar, in opdracht van de Hersenstichting, waarover binnenkort meer.

Deze stress is an sich niet het grootste probleem, maar wel het chronische karakter ervan. Het regelmatig ervaren van stress-gerelateerde klachten kan op den duur leiden tot een burn-out. In het eerdergenoemde onderzoek van EenVandaag geeft dan ook maar liefst 26 procent aan dat zij op regelmatige basis burn-outklachten ervaren. Help!

 

Op naar de stressloze klas?

Nee, zeker niet. Stress heeft namelijk ook een hoop voordelen! Dus een klas zonder stress is dan ook niet waar we naar moeten streven. In de juiste mate zorgt stress er namelijk voor dat je lijf en geest in een alerte staat van paraatheid verkeren, waardoor je beter kunt schakelen, leren en focussen. Je bent instaat nieuwe dingen beter te onthouden en de hormonen die worden aangemaakt tijdens stress boosten zelfs je immuunsysteem. Het zit hem echter in de coping met stress, dus hoe je ermee omgaat, én de manier waarop je stress labelt. De manier waarop je stress ervaart wordt grotendeels bepaald door de gedachten die je verbindt aan het hebben van stress (stresscentrum.nl, 2018). Wanneer je bijvoorbeeld denkt dat stress slecht is, een teken van zwakte en dat het je op geen enkele manier helpt, heeft dit vele negatievere gevolgen dan wanneer je stress leert zien als een ‘boost’ voor je systeem en het op een onderzoekende wijze benadert. Gezondheidspsychologe Kelly McGonigal bespreekt in dit filmpje hoe je stress tot je vriend kunt maken:

 

 

Stress is besmettelijk

Ook niet onbelangrijk; we steken elkaar aan! Tijdens een grootschalig Duits onderzoek naar stress, kregen proefpersonen de taak om gestreste personen te observeren. Door deze observatie steeg het cortisol (stresshormoon) van de observatoren ook significant (Engert et al., 2014). Dit gebeurde bij tot wel 40% van de deelnemers, wanneer zij de gestreste persoon kenden! Terwijl de stress dus helemaal niet ‘van hen’ was. Deze vertaling kunnen we ook maken naar de klas; niet alleen leerlingen kunnen elkaar dus aansteken, maar ook docenten en leerlingen onderling. En aangezien leerlingen en klassen elkaar vaak al goed kennen, kun je die veertig procent ‘besmettelijkheid’ zeker ook verwachten in het klaslokaal. Nog meer reden dus om er als team of klas mee aan de slag te gaan.

 

Waar te beginnen?!

We weten dus al ruim vier jaar dat er in toenemende mate sprake is van een stressprobleem op scholen. Wordt het dan niet eens tijd dat we er iets aan gaan doen? Laten we beginnen met een aantal praktische tips die stress in de klas bespreekbaar en inzichtelijk maken:

Tip 1. Neem het serieus!

Praat erover binnen je school of met je klas. Pas als jij het als docent serieus neemt, en als school, zul je zien dat je leerlingen dat ook doen. Bij Youngworks zien we vaak dat er, ondanks alle berichtgeving van tegenwoordig, nog steeds een taboe ligt op stress. Stress ervaren wordt vaak gezien als een teken dat je iets niet aankan, en dat je “zwak” bent. Terwijl stress je juist vertelt dat je níét zwak bent en je best wilt doen; dat iets belangrijk voor je is! Breek het onderwerp open en begin simpelweg een met brainstormen over stress met je klas. Wat is stress? Waar denk je aan bij stress? Is stress slecht? Hoe zie je dat iemand gestrest is? Kun je het eigenlijk altijd aan iemand zien? Heeft iedereen het? En in dezelfde mate? In welke situaties komt het voor? Dit is een luchtige, open manier om iedereen te laten onderzoek wat stress betekent en om kennis te maken met verschillende soorten en elkaars visie op stress.

Tip 2. Leer over stress (bij jezelf en in het algemeen)

Net zoals je leert over wiskunde en aardrijkskunde, kun je ook leren over stress. Duik er eens in. Hoe werkt het in je lijf? Welke stoffen komen er vrij en welke goede én slechte effecten hebben die? Welk effect kan stress hebben op prestaties? Welk effect heeft het bij jou? Hoe ziet stress er bij jou uit en wanneer ben je het meest gestrest? Er zijn talloze onderzoeken gedaan naar effect, die je met een beetje creativiteit kunt nabootsen in de klas.

 

Tip 3. Help jongeren met hun persoonlijke stress-strategie

Wanneer je stress hebt omarmt en meer inzicht hebt in jouw eigen stresspatronen, kun je de stap zetten naar actie. Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn; het herkennen van stress en inzoomen op je eigen stressgedachten is vaak al meer dan het halve werk. Denk aan kleine trucjes die speciaal voor jou werken, even een ommetje maken, of juist een planning maken, het even hardop zeggen of rustig ademhalen. Nodig je leerlingen uit om op zelfonderzoek te gaan. Het verschilt voor iedereen, maar het kan een groot verschil maken!

 

Tip 4. Geef het goede voorbeeld!

Makkelijker gezegd dan gedaan. De werkdruk in het onderwijs stijgt nog steeds en het managen van een klas met soms wel meer dan 30 kinderen brengt stress met zich mee, to say the least. Toch kan het ook jou als docent helpen om mee te brainstormen over stress en te onderzoeken wat stress met jou doet en wat je kunt doen om jouw eigen stress te verminderen in de klas.

Maak het dus iets van jullie samen, als klas. Probeer stress uit de taboesfeer te halen. Want niet alleen stress; ook kalmte werkt aanstekelijk!

Wil je aan docent of decaan aan de slag met stress in jouw klas of op jouw school? Stress-verlager; je hoeft het niet alleen te doen! Wil jij hulp bij het temmen van stress in jouw klas, team en school? Of met jullie docententeam, leerjaar of hele school een training volgen over stress op school en in de klas? Of heb je een andere vraag? Mail me dan geheel vrijblijvend (miek@youngworks.nl) en dan gaan we samen de stress te lijf.

 

 

 

Delen via social of mail.
Close

BLIJF OP DE HOOGTE

Ontvang net als meer dan 6.000 anderen maandelijks jongerentrends, inspiratie en nieuw werk in je mailbox.