De prestatiegeneratie: van carrièrekids tot keuzestress

De huidige generatie jongeren lijkt geboren om te presteren. Ze zijn ambitieus, ondernemend en zelfbewust en willen het liefst beroemd worden. Wanneer je om je heen kijkt zijn de voorbeelden legio. Wie zijn deze carrièrekids? Wat drijft hen om al op zo jonge leeftijd hun passie te volgen? En wat als je wel de torenhoge ambities hebt maar niet het talent om het podium te veroveren?

Carrièrekids; de naam zegt het al. Wij zien een toename in kinderen en jongeren die al op jonge leeftijd met een volwassen carrière of activiteit beginnen. Het aantal jonge (maar dan ook echt jonge!) ondernemers is groeiende, zowel in binnen- als buitenland. Enkele voorbeelden: Lars Duursma stond twee jaar geleden als 24-jarige in de Business Week dankzij Debatrix, en Fleur Kriegsman startte op haar 14e de succesvolle webwinkel Hipvoordeheb.nl.

Maar het gaat niet alleen om ondernemen. Zo kennen we inmiddels allemaal Laura Dekker, het 13-jarige zeilmeisje. De nieuwe voorzitter van het LAKS (Landelijk Aktie Komitee Scholieren), Steven de Jong, is 18 jaar en zet zich tijdens zijn bestuursperiode in voor goed onderwijs voor alle scholieren. De voorgaande voorbeelden staan niet op zichzelf. Uit cijfers van het KvK Handelsregister blijkt dat het aantal jonge ondernemers exponentieel groeit. In 2007 schreven 13.421 ondernemers tot en met 24 jaar zich in, in 2008 28.730 en in 2009 43.095. Er is een sterk toenemende ambitie onder jongeren. Hoe verklaren we deze trend?

Van bevel naar onderhandeling

In de afgelopen decennia veranderden bevelshuishoudens massaal in onderhandelingshuishoudens. Jongeren krijgen in toenemende mate ruimte voor discussie en gezag ontlenen aan hiërarchie wordt steeds minder geaccepteerd. Deze generatie ouders wil een gelijkwaardige relatie met hun kinderen. Zij stimuleren hun kind om te doen wat ze leuk vinden en hun passies te ontdekken. Een goede relatie tussen ouder en kind gaat boven alles. Deze veranderende gezinsverhoudingen liggen aan de basis van de ambitieuze prestatiegeneratie. Ouders stimuleren in toenemende mate dat hun kind ergens in uitblinkt. Doorsnee is onvoldoende. Ouders roepen hun kinderen uit tot het centrum van de wereld en kinderen internaliseren dit. Met als gevolg dat kinderen ook denken dat ze uniek en fantastisch zijn.

Toenemend narcisme

Uit recent onderzoek van TNS Nipo naar narcisme onder Nederlandse jongeren blijkt dat bijna de helft van de jongeren tussen 16 en 24 jaar zichzelf ‘heel speciaal’ vindt, terwijl dit voor slechts een kwart van de 55-plussers geldt. Mensen met een narcistische persoonlijkheid tonen meer initiatief, hebben beduidend meer doorzettingsvermogen en zijn vaker positief gestemd. Zie hier de karakterkenmerken van de ambitieuze carrièrekids. Daarnaast zijn tegenwoordig de mogelijkheden om je talenten en ideeën aan de wereld te showen onbeperkt, wat het bovendrijven van jong talent enorm stimuleert. Vooral de komst van internet heeft hierbij als katalysator gewerkt.

Pimp yourself

Beroemd of succesvol worden kan tegenwoordig al vanuit je eigen slaapkamer en dat wil deze generatie in grote getale. Stichting Mijn Kind Online publiceerde in 2009 onderzoek waaruit bleek dat 61% van de jongeren tussen de 11 en 17 jaar beroemd wil worden. Beroemd worden behoort door internet inmiddels tot een reële optie voor deze generatie. Klassiek voorbeeld is Esmée Denters, het 18-jarige meisje uit Oosterbeek dat via YouTube ontdekt werd. Internet is bij uitstek de plek om jezelf te promoten. Op de talloze social network sites als Facebook, LinkedIn en Hyves zetten jongeren hun gunstigste foto’s en meest interessante nieuwtjes over zichzelf.

De keerzijde

Geldt dit nou voor alle jongeren? Hebben we een generatie hoogvliegers gekweekt die zelfstandig en ambitieus is? Nee, helaas niet. Er lijkt in toenemende mate een tweedeling te ontstaan in de groep jongeren. Aan de ene kant de jongeren die zelfredzaam en ambitieus zijn, hun passie volgen en onbevangen door het leven gaan. Aan de andere kant een grote groep jongeren die moeite heeft met alle opties en prestatiedruk en juist extra behoefte heeft aan duidelijkheid en structuur. Ook deze groep moeten we niet uit het oog verliezen: juist zij hebben extra aandacht, structuur en sturing nodig. Zij hebben wel de torenhoge verwachtingen en ambities maar (nog) niet de mogelijkheden om deze waar te maken. Het gevaar van frustratie ligt hierbij op de loer.

De toekomst

Hoe ziet de toekomst van deze jongeren er over tien jaar uit? Hoe tevreden is de huidige generatie jongeren dan met zijn of haar leven? De eerder beschreven ontwikkelingen bestaan bij de gratie van groeiende welvaart. Prangende vraag is echter of deze generatie jongeren het beter gaat krijgen dan hun ouders, of de sociale stijging zoals die decennialang opgang deed ook de komende tijd gecontinueerd blijft. We zien binnen verschillende thema’s (pensioenen, begrotingstekort) immers druk ontstaan op deze uitgangspunten.

Door de zichtbaarheid van de extraverte succesvolle groep carrièrekids stijgt het besef onder een gehele generatie jongeren: dat succes mogelijk is, of zelfs een noodzaak. Dit zal voor een deel van de jongeren resulteren in glansrijke carrières, maar een deel van de jongeren kan ook ten onder gaan in de keuze- en prestatiestress. De prestatiegeneratie kan voor jongeren zelfs een mythe blijken te zijn: hoe hard je ook probeert, het betaalt zich niet voor iedereen in gelijke munt uit. Dit is waar de uitdaging ligt voor organisaties: hoe halen we het beste uit de heersende ambitie onder de jeugd?

Bekijk hier een interview met Judith Lieftink over de prestatiegeneratie op Leraar24.

Dit artikel is een samenvatting van de publicatie: ‘De prestatiegeneratie: van carrièrekids tot keuzestress’. Judith Lieftink, YoungWorks.

Delen via social of mail.
Close

BLIJF OP DE HOOGTE

Ontvang net als meer dan 6.000 anderen maandelijks jongerentrends, inspiratie en nieuw werk in je mailbox.