De daad uitgesteld

Jongeren beginnen later aan seks

Afgelopen juni kwamen Rutgers en Soa Aids Nederland met verrassende nieuwe cijfers: Jongeren beginnen steeds later met seks. Waar in 2012 de helft van de jongeren in Nederland met 17,1 jaar geslachtsgemeenschap had gehad, is dat nu verschoven naar 18,6 jaar; een verschil van anderhalf jaar in slechts vijf jaar tijd. Ook andere seksuele handelingen, van strelen tot orale seks, doen jongeren minstens een jaar later. Zo had de helft van de jongeren vijf jaar geleden met 14,4 jaar wel eens gezoend en in 2017 gold dat voor de leeftijd van 15,8 jaar. Het onderzoek laat verder zien dat jongeren minder met hun vrienden en ouders praten over seks en minder op zoek gaan naar informatie, met name in boeken en tijdschriften.

Nee, het was niet een snel sensatiegericht onderzoekje onder pakweg 900 respondenten om de media mee te bespelen. Rutgers en Soa Aids Nederland zijn gedegen expertisecentra en ze ondervroegen in samenwerking met de GGD’s een representatieve groep van meer dan 20.000 jongeren. Daarbij was het de derde editie van deze studie, die onder de titel Seks onder je 25e ook in 2005 en 2012 werd uitgevoerd. Betrouwbaar lijken de cijfers dus wel degelijk. Des te prikkelender de vraag waardoor het seksuele gedrag van jongeren zo verandert. 10 hypotheses op een rij:

1. Jongeren zijn te druk
Ze hebben er simpelweg minder tijd voor, door de drukte met school of studie, bijbaantjes, social media, hobby’s en niet te vergeten Netflix. Hanneke de Graaf van Rutgers zei zelf in het NRC: „Een mogelijke verklaring zou kunnen zijn dat jongeren het tegenwoordig drukker hebben met school, sport en media en daarom minder aandacht en interesse hebben voor seksualiteit.” Je leest hier vaker over. We zijn drukker dan ooit, al is het maar door die alomtegenwoordige media. Klinkt logisch. Maar toch… Ik kan me voorstellen dat in langdurige relaties tijdgebrek een issue wordt – in België voerde men zelfs al campagne hiervoor – bij jongeren voelt het toch als een te makkelijk antwoord. Zo reageert ook ons trendteamlid Lena (24): “Haha, best grappig, maar ik kan me niet voorstellen dat dat de reden is, toch? Ik heb nog nooit gehoord van iemand dat die uit verveling maar is begonnen met seks…”

2. Jongeren raken overweldigd en geïntimideerd door porno
Murw, afgestompt. Misschien zijn jongeren simpelweg overvoerd door het kijken naar porno? Hanneke de Graaf hint hier in het AD zelf op:  ,,De prikkel om zelf seks te hebben, kan door het kijken naar seksueel getinte beelden kleiner worden. Afgestompt is een groot woord, maar het wordt toch allemaal wat minder spannend als je het overal kunt zien.” Porno zal zeker invloed hebben op het seksleven van jongeren, maar tegelijkertijd kan ik me niet voorstellen dat dit an sich zo’n grote verandering in vijf jaar tijd kan verklaren.

3. Jongeren zijn onzeker over hun uiterlijk
Het onderzoek Seks onder je 25e laat zien dat veel jongeren onzeker zijn over hun lichaam en prestaties in bed, meisjes bovendien meer dan jongens. Maar liefst één op de drie meisjes is bijvoorbeeld onzeker over haar buik. Een onzekerheid die vast niet alleen door porno, maar ook door #fitgirls in strakke sportoutfits in hun timeline wordt aangewakkerd.

4. Jongeren slikken steeds meer libidoverlagende middelen
Tja, het zou natuurlijk ook kunnen leggen aan toenemende medicatie. Denk aan antidepressiva, maar ook aan concentratiebevorderende middelen als Ritalin. Millennial Dave Simpson brak zich vorig jaar in dit artikel op Vice het hoofd over de vraag waarom millennials minder seks hebben. Hij noemt medicijngebruik als mogelijke boosdoener. Daarbij verwijst hij wel naar Amerikaanse gegevens over medicijngebruik, wat de hypothese van Dave wankeler maakt. Het concentratieverhogende Adderall is in Nederland bijvoorbeeld niet verkrijgbaar.

5. Jongeren zijn bang voor hun seksuele gezondheid
HIV, Chlamydia, schaamluis; decennialang hebben we jongeren op het hart gedrukt om vooral veilig te vrijen. Bij veel ouders van de jongeren van nu ligt de aids-epidemie nog vers in het geheugen. Al die voorlichting heeft zijn effect; de seksuele gezondheid van onze jongeren is beter dan die in veel andere landen. Maar wellicht heeft die waarschuwende toon de drempel ook wel wat verhoogd?

6. Jongeren wonen steeds langer bij hun ouders
Een hele praktische, maar ook concrete verklaring: Jongeren blijven gemiddeld langer bij hun ouders wonen. De gemiddelde leeftijd waarop jongeren het huis uit gaan is in 10 jaar tijd gestegen van 23,6 jaar naar 24,6 jaar. En dan zijn er ook nog de zogeheten boomerang kinderen; een op de vier jongeren die op zichzelf gaat wonen komt voor korte of langere tijd nog eens terug bij de ouders. Dit heeft natuurlijk meerdere economische factoren: de weggevallen studiebeurs, de kamer- en woningnood, de onzekere arbeidsmarkt. Verder zien we dat veel jongeren het simpelweg goed kunnen vinden met hun ouders. Maar afijn, hoe goed je contact met je ouders ook zal zijn, thuiswonen werpt toch een drempel op voor wie een hele rits getinderde bedpartners naar z’n zolderkamertje smokkelt.

7. Jongeren hebben minder face-2-face-contact
Ons trendteamlid Teun (22) komt met een al even zo concrete verklaring: “Ik denk dat het misschien komt omdat jongeren nu meer dan vroeger “niet fysiek” met elkaar in touch staan. Hierdoor worden fysieke relaties misschien minder snel ontwikkeld.” Als jongeren leeftijdgenoten meer online en minder face-2-face ontmoeten, maken ze om het even technisch te omschrijven minder contacturen. Minder tijd om elkaar in de ogen te kijken, aan te raken, te flirten; dan is het bijna een wetmatigheid dat er ook minder geslachtsgemeenschap ontstaat.

8. Minderjarige jongeren drinken minder alcohol
Strenger beleid – NIX18 – en veranderende normen hebben de afgelopen jaren een groot effect gehad op de alcoholconsumptie van minderjarige jongeren. Jongeren drinken minder, ze starten op latere leeftijd met drinken en ze zijn minder vaak dronken. En dat zou weleens kunnen doorwerken op het seksleven van jongeren. Want hoewel je libido na meerdere glazen achteruit dendert, kan alcohol er als ontremmer wel voor zorgen dat je wat nét meer durft en wat minder nadenkt. Jeugdonderzoeker Stevens legt op basis van WHO-cijfers over de gezondheid van jongeren ook de link tussen alcoholgebruik en seks.

9. Jongeren zijn preutser geworden
Als je kinder-tv terugkijkt uit de jaren ’70 of ’80 en die vergelijkt met kinder-tv van nu, dan moet je concluderen: we zijn als maatschappij minder expliciet over seksualiteit geworden. Het open alles-moet-kunnen is verschoven naar moet-alles-maar-kunnen? En die maatschappelijke norm rondom blote lijven en seksualiteit nemen kinderen en jongeren onbewust over. Want al renden tijdens de Habiba-challenge jongens in hun onderbroek over straat; onder de douche na het sporten gaat die onderbroek nog zelden uit. Als er al gedoucht wordt. Topless zonnen en zwemmen is weer een unicum en de naturistenbeweging vergrijst enorm.

10. Jongeren stellen seks uit als iets bijzonders
Rutgers en SoaAids concluderen in hun onderzoek tot slot: ‘Mogelijk is de seksuele norm onder jongeren veranderd.’ Hun onderzoek laat zien dat van de jongeren die geen seks hebben, 46 procent van de jongens en 59 procent van de meisjes zichzelf te jong vindt. Veel jongeren willen niet halsoverkop het bed in duiken en koppelen seks nadrukkelijk aan romantiek. Zeer christelijke en zeer islamitische jongeren denken hierin bovendien conservatiever. In 2015 ontdekten onderzoekers van de Universiteit van Utrecht en de Universiteit van Groningen eveneens dat romantiek voor jongeren belangrijk is: 183 jongeren tussen de 11 en de 19 hielden voor hen een dagboek bij over relaties en seks. Analyse van de dagboeken liet zijn dat de dagelijkse beleving van seksualiteit vooral bestaat uit aantrekking, iemand leuk vinden, amoureuze gevoelens en ervaringen binnen romantische relaties, zonder een expliciet seksueel doel.

Merel (17): “In mijn omgeving hoor ik nooit mensen over onzekerheid omtrent porno, maar eerder (vooral meisjes) die wel de ‘juiste’ jongen willen voor de eerste keer en niet voor een onenightstand gaan, dus liever wachten.”

De jeugd van tegenwoordig
Tien hypothesen rondom een zeer complex thema, waar individuele keuzes en sociale normen dwars door elkaar lopen. Jongeren bepalen tenslotte niet zelf wat ze normaal vinden op seksueel gebied. Die norm verkennen ze in interactie met hun omgeving, door te experimenteren en reacties op te roepen. Wanneer iets structureel wordt afgekeurd, blijkt dat niet geaccepteerd. Wordt iets toegejuicht? Dan is dat blijkbaar ‘normaal’. Als gehele maatschappij zijn we de afgelopen decennia voorzichtiger en geworden rondom seksualiteit. We waarschuwen meer voor de gevaren en reageren ook steeds krampachtiger op expliciete seks in de media. Zo ontstaat een ‘nieuw normaal’, waarin de Nederlandse jeugd wat preutser wordt. ‘Is dit erg?’, hoor ik je denken. Dat mag je zelf bepalen. Het Reformatisch Dagblad bracht de cijfers van Rutgers en Soa Aids als ‘goed nieuws voor bezorgde ouders’ . De lezers van Metro zijn al veel meer verdeeld over deze vraag: Zelf ben ik er ook nog niet uit. Qua tienerzwangerschappen en seksuele gezondheid is deze nieuwe norm zeker goed nieuws. Tegelijk hoop ik van harte dat deze ontwikkeling niet een voorbode is van een generatie jongeren en jongvolwassenen met een seksleven dat bolstaat van frustraties en remmingen. Als ik zie hoe veel jongeren worstelen met hun zelfbeeld en de buitenkant, ben ik daar nog lang niet gerust op.

Delen via social of mail.
Close

BLIJF OP DE HOOGTE

Ontvang net als meer dan 6.000 anderen maandelijks jongerentrends, inspiratie en nieuw werk in je mailbox.